![Okładka - Destination - Angelika Łabuda [_boss_girl]](https://static01.helion.com.pl/global/okladki/145x218/destin.jpg)
Young Adult - literatura na styku dorastania i dorosłości
Książki z kategorii Young Adult od lat funkcjonują na pograniczu literatury młodzieżowej i powieści obyczajowej dla dorosłych. Bohaterowie najczęściej dopiero wchodzą w dorosłość, ale mierzą się z problemami, które wielu z nas zna aż za dobrze: napięte relacje rodzinne, wymagający rówieśnicy, presja sukcesu, pierwsze poważne wybory moralne. To właśnie tutaj codzienne życie liceum, uczelni czy niewielkiego miasteczka zderza się z trudnymi tematami, jak przemoc psychiczna, uzależnienia czy odrzucenie.
W powieści Never Enough -- Zuzanna Wojtunik pokazuje, jak bardzo może boleć rozdźwięk między pozornie ,,idealnym" wizerunkiem a tym, co dzieje się za zamkniętymi drzwiami domu i w środku nastoletniej bohaterki, która z pozoru ma wszystko, a tak naprawdę ciągle udaje. To bardzo charakterystyczne dla Young Adult: pod wypolerowaną fasadą szkolnych osiągnięć i rodzinnych tradycji odkrywamy pęknięcia, o których bohaterowie nie chcą z początku nawet myśleć, nie mówiąc już o tym, by się do nich przyznać.
Jak czyta się Young Adult? Emocje, napięcie i bliskość bohaterów
Literatura Young Adult jest pisana tak, by czytelnik - niezależnie od wieku - mógł wejść w głowę bohatera prawie bez żadnego wysiłku. Narracje są zazwyczaj bardzo osobiste, pierwszoosobowe, oparte na napięciu i wewnętrznym monologu. Kiedy śledzimy losy Sutton w książce Pusty dom w Sewilli -- Urszuli Borczuch, towarzyszymy jej nie tylko w odkrywaniu dosłownie opróżnionego domu, ale też w stopniowym rozmontowywaniu własnych wyobrażeń o rodzinie i przeszłości; ta mieszanka sekretu, kryminalnej intrygi i emocjonalnego niepokoju buduje specyficzny rodzaj zaangażowania, który trudno uzyskać w bardziej ,,chłodnych" gatunkach.
Co istotne, Young Adult rzadko poprzestaje na lekkim romansie czy szkolnych dramatach, nawet jeśli na pierwszy rzut oka tak to wygląda. W książce Ostatni zachód słońca -- Martyny Gajoch w centrum znajduje się poczucie winy, piętno dawnej tragedii i długie konsekwencje uzależnień, które wciąż odbijają się na życiu bohaterki; czytelnik podąża za narracją nie tylko po to, by ,,dowiedzieć się, co będzie dalej", ale też by sprawdzić, czy ktoś tak bardzo obciążony przeszłością w ogóle ma szansę na odkupienie.
Z drugiej strony te powieści często czyta się szybko, momentami wręcz zachłannie. Krótsze rozdziały, intensywne dialogi, duża ilość scen zamiast suchych opisów - wszystko to tworzy mocno filmowy rytm, który dobrze współgra z wrażliwością młodych czytelników, ale potrafi też wciągnąć dorosłych, szukających czegoś bardziej bezpośredniego i mniej sformalizowanego niż klasyczna proza obyczajowa.
Spektrum tematów: od rodzinnych sekretów po kryminalne intrygi
Jedną z największych zalet literatury Young Adult jest jej tematyczna różnorodność. W obrębie tej samej kategorii funkcjonują powieści obyczajowe skupione na relacjach z rodzicami, historie o pierwszych miłościach, mroczniejsze opowieści o przemocy rówieśniczej, a także książki z wyraźnym wątkiem kryminalnym czy thrillerowym. Wspomniany wcześniej Pusty dom w Sewilli -- Urszuli Borczuch łączy motyw ,,powrotu do domu" z zagadką śmierci nieznanego mężczyzny, dzięki czemu prywatny kryzys bohaterki zostaje osadzony w szerszej, niepokojącej fabule.
W innych tytułach, jak Never Enough -- Zuzanny Wojtunik, na pierwszy plan wysuwają się napięte relacje wewnątrz rodziny, presja bycia ,,idealnym dzieckiem" i pytanie o to, co zostaje z wizerunku prymuski, kiedy wreszcie ktoś zobaczy prawdę. Z kolei w Ostatni zachód słońca -- Martyny Gajoch oś fabularna obraca się wokół konsekwencji dawnego uzależnienia, społecznego ostracyzmu i próby odzyskania podmiotowości w świecie, który chętnie sprowadza bohaterkę do jednego, skrajnie oceniającego ją wydarzenia; widać więc wyraźnie, że Young Adult coraz częściej zahacza o rejony, które kiedyś zarezerwowane były wyłącznie dla ,,poważnej" prozy psychologicznej.
Można się zastanawiać, czy ta kategoria w ogóle potrzebuje sztywnych granic gatunkowych - i chyba właśnie w tym tkwi jej siła. Te książki pozwalają spojrzeć na znane motywy, takie jak motyw domu, winy czy lojalności przyjaciół, z punktu widzenia bohaterów dopiero uczących się dorosłego świata, co nadaje dobrze już oswojonym schematom świeżej, czasem zaskakująco dojrzałej perspektywy.
Jeśli interesuje Cię także inny rodzaj opowieści, warto zwrócić uwagę na kategorię, w której pierwszoplanową rolę gra Historia, dostępnej również w księgarni Editio.pl.